Zapłodnienie pozaustrojowe

In vitro (IVF, ang.in vitro fertilization) to zabieg polegający na pobraniu od kobiety i mężczyzny komórek rozrodczych, (a więc odpowiednio komórek jajowych i plemników), a następnie zapłodnienie ich w warunkach laboratoryjnych. Powstałe w ten sposób zarodki są hodowane do 2, 3, 4 lub 5 dnia ich rozwoju, a następnie podawane do macicy kobiety.

U kogo procedura in vitro może być stosowana?

Na poniższej infografice przedstawiono wskazania do wykonania zapłodnienia pozaustrojowego:

wskazania icsi

Jak przebiega procedura in vitro?

1.    Procedura rozpoczyna się od stymulacji hormonalnej jajników. Głównym zadaniem stymulacji jest pobudzenie wzrostu pęcherzyków w jajnikach, w celu uzyskania dojrzałych komórek jajowych, czyli oocytów. Podczas przyjmowania leków niezwykle ważne jest kontrolowanie wzrostu pęcherzyków co kilka dni, przy użyciu aparatu do USG. Gdy pęcherzyki osiągną odpowiednią wielkość, pacjentka otrzymuje lek wywołujący owulację. 36 godzin po tym odbywa się zabieg punkcji w czasie którego pobierane są komórki jajowe. Najczęściej uzyskuje się od kilku do kilkunastu dojrzałych komórek jajowych.

2.    W dniu punkcji jajników pacjentka powinna być na czczo. Pobranie oocytów polega na nakłuciu jajników przez sklepienie pochwy, pod kontrolą USG. Zabieg odbywa się w znieczuleniu ogólnym i trwa do 15 min. Pobrany płyn z oocytami dostarczany jest do laboratorium embriologicznego, gdzie oddziela się komórki jajowe od płynu pęcherzykowego i umieszcza w specjalnym podłożu do hodowli. Po punkcji pacjentka odpoczywa w pokoju pozabiegowym. W przypadku wystąpienia silnego bólu brzucha i/lub krwawienia, w kilka dni po punkcji zalecamy niezwłocznie zgłosić się do szpitala oraz poinformować o tym fakcie klinikę telefonicznie!

W dniu punkcji jajników u kobiety, jej partner oddaje nasienie drogą masturbacji do sterylnego pojemnika (prosimy opisać kubeczek wg wzoru: Imię, Nazwisko, PESEL lub w przypadku braku numeru PESEL - data urodzenia  oraz Imię i Nazwisko partnerki). Oddanie nasienia powinno nastąpić po okresie abstynencji płciowej od 2 do 7 dni. W przypadku trudności z oddaniem nasienia, możliwe jest wcześniejsze oddanie i zamrożenie próbki nasienia, czy materiału pobranego w czasie biopsji jąder. Pary mogą także skorzystać z banku nasienia. Nasienie podlega odpowiedniej preparatyce w zależności od jego indywidualnych parametrów.

3.    Zapłodnienie in vitro polega na wstrzyknięciu wybranego plemnika do wnętrza komórki jajowej. Wyselekcjonowany plemnik wybierany jest przez pracownika laboratorium na podstawie określonych kryteriów budowy morfologicznej lub z wykorzystaniem odpowiednich technik (zobacz artykuł „Jak zwiększyć swoje szanse” w zakładce „Aktualności”).

4.    Już na drugi dzień, można stwierdzić, ile komórek zostało prawidłowo zapłodnionych. Hodowla zarodków trwa od 2 do 7 dni. Ponownej oceny rozwoju zarodków dokonujemy w dniu 3. oraz 5. Wówczas nasi pacjenci otrzymują aktualne informacje o embrionach drogą mailową lub telefoniczną. Na naszym schemacie poniżej, widać wyraźnie, że część, lub nawet wszystkie etapy rozwoju zarodków, które zachodzą w warunkach naturalnych w czasie wędrówki embrionu przez jajowód do macicy, dzięki zapłodnieniu in vitro odbywają się „w szkle”, czyli w warunkach laboratoryjnych. Jednak jest to zaledwie moment w porównaniu do całego, 9-miesięcznego okresu ciąży. W tym czasie, staramy się zapewnić zarodkom warunki rozwoju jak najbardziej zbliżone do tych w organizmie matki (odpowiednia temperatura, wilgotność, dwutlenek węgla, pH, niezbędne substancje odżywcze).

5.    Transfer zarodków (embriotransfer) to bezbolesny zabieg polegający na przeniesieniu zarodka lub zarodków przy pomocy plastikowego cewnika do jamy macicy. Zabieg przeprowadza się pod kontrolą USG. Ważne jest, aby pacjentka w czasie zabiegu miała wypełniony pęcherz moczowy. Po zabiegu pacjentka przebywa jeszcze 15-20 minut w pokoju zabiegowym. W ciągu kilku kolejnych dni zaleca się nie korzystać z sauny, solarium, unikać opalania się, intensywnego wysiłku i stresu.

in vitro

Rys. Schemat procedury in vitro oraz stadia rozwoju zarodków w naturalnym przebiegu zapłodnienia komórki jajowej i wędrówki embrionu do jamy macicy.

love 1093232 960 720Po zabiegu

Po 2 tygodniach od punkcji pacjentka sprawdza poziom beta-HCG. Jest to badanie krwi, które można wykonać w dowolnym laboratorium, niedaleko miejsca zamieszkania.

Za podwyższony poziom beta-HCG uznaje się wartość powyżej 30-50 mIU/ml

Stan, w którym obserwuje się podwyższony stan beta-HCG we krwi określa się mianemciąży biochemicznej. Jest to sygnał do kontynuacji przyjmowania leków hormonalnych ułatwiających zagnieżdżenie zarodka w macicy i utrzymanie ciąży. Z kolei zciążą klinicznąmamy do czynienia wtedy, gdy ciąża zostanie potwierdzona za pomocą badania USG, gdzie widoczny jest płód z akcją serca.

Skuteczność in vitro

Skuteczność zapłodnienia pozaustrojowego w naszej klinice wynosi ok. 35-40% (skuteczność w przeliczeniu na transfer zarodków). Liczba procedur in vitro przeprowadzanych u jednej kobiety jest indywidualna. Zakłada się, że optymalną liczba zabiegów wynosi od trzech do sześciu. Większa liczba zabiegów może prowadzić do nadmiernego obciążenia zarówno fizycznego, jak i psychicznego obojga partnerów.

Zapłodnienie pozaustrojowe, jak każdy inny zabieg medyczny obarczony jest możliwością wystąpienia powikłań. Pojawiają się one stosunkowo rzadko.

Powikłaniami punkcji jest:

- krwawienie z dróg rodnych (3%),

- krwawienie do jamy otrzewnej (1,3%),

- stan zapalny miednicy małej (0,5%)Przyjmowanie leków hormonalnych wiąże się z ryzykiem wystąpienia problemów zdrowotnych takich jak zespół hiperstymulacji jajników, (kobiety z zespołem wielotorbielowatych jajników, są w grupie ryzyka) i występuje w grupie 0,5% kobiet którym podawana jest stymulacja hormonalna.

Leki do stymulacji powodują podniesienie poziomu estrogenu i progesteronu, co z kolei wiąże się z objawami takimi jak: zatrzymanie wody w organizmie, zwiększenie masy ciała, mdłości, biegunka, uczucie dyskomfortu w dole brzucha, obolałe piersi, wahania nastrojów, bóle głowy, zmęczenie.

Z procedurą znieczulenia związane są występujące z różną częstością następstwa, działania niepożądane i powikłania jak np: przedłużona senność, nudności i wymioty, zaburzenia oddechowe (od spłycenia oddechu, niedotlenienia po zachłystowe zapalenie płuc), zaburzenia krążenia (od spadków ciśnienia po zakłócenia pracy serca), bóle gardła, bóle mięśniowe, uszkodzenia zębów, reakcje uczuleniowe i inne. Ciężkie, zagrażające życiu lub śmiertelne powikłania zdarzają się niezmiernie rzadko.

W przypadku zapłodnienia wspomaganego, nieco częściej niż w przypadku naturalnego poczęcia, dochodzi do powikłań ciążowych takich jak łożysko przodujące lub ciąża pozamaciczna.

Ciąża wielopłodowa – przy zapłodnieniu in vitro celowo, aby zwiększyć szanse zapłodnienia, w macicy może zostać umieszczony więcej niż jeden zarodek. Wówczas wzrasta ryzyko ciąży mnogiej.