Turystyka reprodukcyjna

Turystyka reprodukcyjna (ang. Fertility tourism) jest stosunkowo młodym terminem, oznaczającym podróżowanie do innych krajów, w celu leczenia niepłodności. Trend polegający na wyjazdach za granicę i poszukiwaniu kliniki, która spełniłaby oczekiwania  pacjenta, wzrasta jednak każdego roku. Najczęściej przyczyną takich wyjazdów są mniej rygorystyczne przepisy prawne, bardziej zaawansowane i skuteczne metody leczenia oraz dużo niższe ceny leczenia za granicą.

Każdego roku nawet 25 tysięcy par podróżuje w c elu leczenia bezpłodności poza granice własnego kraju. Najczęściej są to Włosi, gdzie bardzo restrykcyjne prawo nie zezwala na pozapartnerskie dawstwo oocytów i nasienia. Dawstwo komórek jajowych jest też zabronione w Niemczech. W Polsce z procedur leczenia niepłodności (inseminacji i in vitro) nie mogą skorzystać kobiety samotne. Istnieją także ograniczenia co do ilości oocytów, które mogą zostać wykorzystane w procedurze in vitro oraz w ilości transferowanych zarodków.

Osoby szukające medycznej pomocy w kwestii leczenia niepłodności mogą też kierować się ceną zabiegów lub chęcią skorzystania z metod leczenia niedostępnych w ich własnym kraju.

Najpopularniejsze europejskie kraje destynacji w leczeniu niepłodności to Hiszpania, Litwa, Czechy, Grecja, Węgry oraz Ukraina.

Liczne publikacje naukowe świadczą o skali tego zjawiska:

  1. Cross-border reproductive care among French patients: experiences in Greece, Spain and Belgium. Hum Reprod (2013) 28 (11): 3103- 3110
  2. Crossing borders for fertility treatment: motivations, destinations and outcomes of UK fertility travelers. Hum Reprod (2011) 26 (9): 2373- 2381
  3. The pluralism problem in cross-border reproductive care. Hum Reprod (2010) 25 (12): 2939- 2943
  4. Cross border reproductive care in six European countries. Hum Reprod (2010) 25 (6): 1361- 1368
  5. Cross-border reproductive care in Belgium. Hum Reprod (2009) 24 (12): 3108- 3118

Regulacje prawne związane z leczeniem niepłodności na Ukrainie

Ukraina jest jednym z najpopularniejszych krajów Europy, gdzie wiele par szuka pomocy w leczeniu niepłodności.

Państwo to posiada ścisłe regulacje prawne dotyczące procedur leczenia niepłodności.  

Dozwolone metody stosowane w celu leczenia niepłodności są określone w dwóch dokumentach:

  • Kodeksie Rodzinnym i Cywilnym oraz
  • Ustawie o Podstawach Zdrowotnych na Ukrainie w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia nr. 771.

W większości krajów procedury rozrodu wspomaganego są dozwolone tylko dla małżeństw lub osób w stałych związkach. Jednakże „Instrukcja do Procedur Rozrodu Wspomaganego”, która stanowi fragment Rozporządzenia Ministra Zdrowia nr. 771 (o którym mowa powyżej), stwierdza jednoznacznie, że na Ukrainie z zabiegów leczenia niepłodności mogą skorzystać małżeństwa, pary w stałych związkach oraz osoby samotne, za wyjątkiem programu wynajęcia matki zastępczej (tzw. surogatki), który jest jak dotąd przeznaczony jedynie dla małżeństw.

Na Ukrainie możliwe jest także anonimowe dawstwo nasienia oraz komórek jajowych. Nie ma ograniczeń, co do ilości komórek jajowych, które mogą być wykorzystane w procedurze in vitro, a liczba transferowanych zarodków wynosi 1-3 w zależności od stanu zdrowia kobiety, ilości nieudanych prób oraz jakości zarodków (decyzja podejmowana jest wspólnie z lekarzem).

W tabeli prezentujemy Państwu w skrócie, jak przedstawia się system prawny w kwestii procedur związanych z leczeniem niepłodności. 

Procedury, zabiegi i inne możliwości leczenia niepłodności i ich regulacja w prawie na Ukrainie

ICSI tak
Manipulacje na zarodkach nie
Assisted Hatching tak
Ilość komórek jajowych do ICSI brak regulacji prawnych
Surogatka IVF tak, tylko dla małżeństw
Dostępność procedur IVF Singielki, małżeństwa, związki partnerskie (dla związków jednopłciowych brak regulacji prawnych)
Anonimowe dawstwo nasienia tak
Anonimowe dawstwo oocytów tak
Transfer zarodków maksymalnie dwa zarodki  u kobiet poniżej 35.r.ż i maksymalnie trzy zarodki u kobiet powyżej 35.r.ż.
Mrożenie komórek i zarodków tak
Diagnostyka przedimplantacyjna tak
Ograniczenia wieku kobiety do procedur IVF 55 lat